Nadežda Petrović: Lice sa novčanice koje krije epsku priču
Nadežda Petrović nije samo ime u udžbenicima istorije umetnosti; ona je simbol žrtve, patriotizma i nepokolebljive snage jednog naroda. Žena čija biografija ostavlja bez daha predala nam je u nasleđe ono što svakom narodu treba – herojska dela na koja smo svi ponosni. Jer, ono što krasi život Nadežde Petrović ne ogleda se samo u njenim slikama po zidovima muzeja, već u onome što je učinila za ovaj narod, dajući mu nesebično sebe i svoj život.
Nadežda Petrović – Slikarka, bolničarka i osnivač Kola srpskih sestara
Akademska slikarka, osnivač Kola srpskih sestara, ratna bolničarka koja je negovala stotine ranjenika iz Balkanskih ratova i Velikog rata u kom je i život izgubila, humanitarac, patriota i jedina žena čiji lik se nalazi na srpskoj novčanici – sve je to bila Nadežda Petrović.
Detinjstvo u umetničkoj i slobodoumnoj porodici
Rođena je u Čačku 1873. godine u porodici koja je bila prilično slobodoumna za ono doba. Deca su dobijala raznovrsno obrazovanje, od jezika do slikanja, i mogla su slobodno birati koje će talente razvijati. Odgajana u ljubavi i harmoniji, Nadežda je od oca Dimitrija i majke Mileve (rođake Svetozara Miletića) dobila vetar u leđa za sve svoje buduće podvige.
Porodica se 1884. seli u Beograd, gde Nadežda završava Višu žensku školu. Njen talenat je odmah primećen, a školovanje nastavlja u Minhenu, gde se druži sa velikanima poput Kandinskog, te u Parizu kod Ivana Meštrovića, gde upoznaje Pikasa i Rodena. Pored slikarstva, Nadežda Petrović bila je i pionir fotografije, tada napredne grane umetnosti.
Politički uticaji i patriotska svest Nadežde Petrović
U domu Petrovića u Beogradu okupljala se intelektualna elita: Nušić, Dis, Skerlić, pa čak i Gavrilo Princip. Ovi susreti oblikovali su visoko izraženu patriotsku crtu koju je Nadežda nosila u sebi. Vreme u kom je odrastala bilo je jedno od najburnijih – smena dinastija, borba za oslobođenje od Turaka i Ilindenski ustanak duboko su je potresli.
Osnivanje Kola srpskih sestara i humanitarni rad u Makedoniji
Potresena stradanjem naroda, Nadežda Petrović sa nekoliko uticajnih žena osniva „Kolo srpskih sestara“. Uz pomoć Branislava Nušića, stvoren je statut društva, a Nadežda kreće u opasne misije deljenja humanitarne pomoći u Makedoniji. U pratnji majora Vojislava Tankosića, ona se suočava sa turskim terorom, ali ne odustaje čak ni kada su Turci palili hleb koji je nosila gladnima.
Nadežda Petrović kao umetnik i osnivač Sićevačke kolonije
Uprkos ratnim previranjima, njena potreba za stvaranjem nije jenjavala. Osnovala je prvu slikarsku koloniju u selu Sićevu kod Niša, koja postoji i danas. Boravak u Parizu donosi joj svetsku slavu – učestvuje na prvoj izložbi fovista sa Matisom, a tada nastaju njena remek-dela „Bogorodičina crkva“ i „Bulonjska šuma“.
Ratna bolničarka na prvim linijama fronta
Izbijanjem Balkanskih ratova, Nadežda Petrović menja četkicu za zavoje. Kao bolničarka na prvoj liniji fronta, negovala je stotine ranjenika. Njena pisma iz tog perioda svedoče o užasima, ali i o neverovatnom ponosu što može da pomogne svojim „braćama“.
Legendarna fotografija iz 1913. godine prikazuje je u crnini sa buketom ljubičica za pojasom. U tom periodu nastaju čuvene slike „Kosovski božuri (Gračanica)“ i „Vezirov most“, simboli srpskog stradanja i nade.
Poslednji dani u Valjevskoj bolnici i herojska smrt
Tokom Velikog rata, kao deo Dunavske divizije, Nadežda se suočava sa paklom Mačkovog kamena. Iako joj je nuđeno da ode u Rim na sigurno, ona odbija i vraća se u Valjevo, koje je tada bilo epicentar epidemije pegavog tifusa.
Krajem marta 1915. godine, i sama biva zaražena. Preminula je 3. aprila, ostavivši vojnike u suzama za svojom „Velikom Sestrom“.
Nadežda Petrović danas počiva na Novom groblju u Beogradu. Njen lik na novčanici od 200 dinara nije samo priznanje umetnici, već spomenik ženi koja je svoj život položila na oltar otadžbine.
Autorka: Dijana Vasiljević/ceo tekst pročitajte na sowa media
