Pon. jul 4th, 2022

Na današnji dan, pre 110 godina umrla je britanska publicistkinja i prevodilac Elodija Loton Mijatović (engl. Elodie Lawton Mijatović, 1825 — 13. decembar 1908). Bila je supruga srpskog diplomate i državnika Čedomilja Mijatovića, navodi Vikipedija.

Bila je jedna od retkih žena sa jasnim i čvrstim stavovima i ciljevima. Borila se za prava crnaca, a upamćena je po prevođenju srpskih knjiga na engleski jezik i obratno.

Grafika: Digitalna biblioteka Kalifornijskog univerziteta – Naslovnica prevoda srpskih bajki na engleski u prevodu Elodije Loton Mijatović
izvor: ttps://www.011info.com/bilo-jednom-u-beogradu/elodija-loton-mijatovic-engleskinja-koja-se-zalagala-za-srpsku-stvar

Lotonova je početkom druge polovine 19. veka živela u Bostonu gde je učestvovala radu abolicionističkog pokreta koji se zalagao za ukidanje ropstva u SAD. U Americi je objavila više knjiga; pesme, romane, priče… Po povratku iz Amerike nastanila se u Lajpcigu, gde je na jednom „soareu“ kod knjižara Brokhauzena upoznala Čedomilja. Javljaju se Elodija (Engleskinja u Lajpcigu) i Čedomolj (slušatelj komercijalnih nauka) 1864. godine kao pretplatnici knjige epskih pesama u obližnjem Frajbergu.[2] Za Mijatovića se udala godinu dana kasnije – 1864. kada su se venčali u tamošnjoj ruskoj pravoslavnoj crkvi.Supružnici su u prvo vreme su živeli u Beogradu, a kasnije u Londonu”, navodi Vikipedija.

Bila je feministkinja, koja se borila za prava žena. Jedna je od osnivača beogradskog Udruženja žena, počasni član Dobrotvornih zadruga i saveza Srpkinja koje su objavljivale radove u magazinu „Ženski svet“.

Grafika: „Žena i svet“, 1925. – Elodija nije doživela da vidi prvi broj magazina, ali njene ideje su uspešno prenosile generacije žena posle nje.
Izvor: https://www.011info.com/bilo-jednom-u-beogradu/elodija-loton-mijatovic-engleskinja-koja-se-zalagala-za-srpsku-stvar

Kada je naučila srpki jezik, počela je da prevodi knjige. Prva knjiga koju je prevela je pod naslovom „Nešto o nezi bolesnika“ (od Najtingelove) izašla je 1865. godine. Bavila se prevođenjem sa engleskog na srpski jezik (priče Fulertona i Dikensa) i objavila je nekoliko knjiga o Srbiji na engleskom jeziku.

Uz muža istomišljenika se intenzivno bavi srpskom istorijom. Pomagala je suprugu nalaženjem adekvatne literature na stranim jezicima po evropskim bibliotekama. Objavljivanjem knjige o svom trošku The History of Modern Serbia (London: William Tweedie, 1872) Elodija Loton je postala prva žena koja je napisala delo o srpskoj istoriji[5]. Sarađivala je sa više britanskih listova, poput „Tajmsa“, kojima šalje dopise. U Srbiji je dobila nekoliko odlikovanja. Kraljica Natalija joj za društveni angažman dodeljuje Zlatnu medalju, pored Crvenog krsta. Za književni rad kralj Milan Obrenović je odlikuje oficirskim Krstom Sv. Save, a kralj Aleksandar Obrenović daje komanderskim ordenom Takovskog krsta. Turski sultan je odlikovao supružnike Mijatoviće; njoj je pripala lenta Ordena Šefakata..Prevodila je srpske narodne epske pesme kosovskog ciklusa na engleski jezik i pokušala je da ih uklopi u jednu dužu celinu: Kossovo: an Attempt to bring Serbian National Songs, about the Fall of the Serbian Empire at the Battle of Kosovo, into one Poem (London: W. Isbister, 1881).”, navodi se na Vikipediji.

Izbor prevedenih srpskih narodnih bajki i pripovedaka objavila je u Serbian Folk-lore: Popular Tales (London: W. Isbister & Co, 1874).

Pre tri godine, tačnije 2015.godine  Njegovo Kraljevsko Visočanstvo Prestolonaslednik Aleksandar u pratnji NJ.K.V. Princeze Katarine otkrio je  spomen ploču koja je svedočanstvo da su na adresi  Kneza Miloša na broju tri  vili živele važne ličnosti srpske istorije koje su u vreme Kralja Milana Obrenovića i Kralja Petra I Karađorđevića (pradede Prestolonaslednika Aleksandra) dale značajan doprinos razvoju Srbije.

By Sandra Iršević

Borkinja za zdravu životnu sredinu, ljudska prava, rodnu ravnopravnost. Feminizam shvatam kao borbu za ostvaranje osnovnih ljudskih prava muškaraca i žena i u skladu sa time se i ponašam.