Srbija je bogatija za dva nova Spomenika prirode

Srbija je bogatija za dva nova Spomenika prirode. Reč je o Pećinskom sistemu Samar koji je severoistočni deo planine Kalafat u opštini Svrljig i kraškoj jami Tupižnička ledenica u južnom delu istoimene planine, kod Knjaževca. Uredbe o proglašenju Spomenika prirode „Pećinski sistem Samar“ i „Tupižnička ledenica“ objavljene su u „Službenom glasniku RS“, br.104/2018 od 28.12.2018. godine, i stupile na snagu 5. januara 2019. Oba zaštićena dobra pripadaju I kategoriji zaštićenog područja, nacionalnog odnosno izuzetnog značaja.

Na zvaničnom portalu Zavoda za zaštitu prirode Srbije navodi se da Spomenik prirode „Pećinski sistem Samar” nalazi se na teritoriji opštine Svrljig, KO Kopajkošara, ukupne površine 56,50 ha, kao severoistočni deo planine Kalafat u jugoistočnoj Srbiji.

Prilaz pećini.Aleksandra Veljković

Spomenik prirode „Pećinski sistem Samar” stavlja se pod zaštitu radi očuvanja geoloških, hidrografskih i bioloških vrednosti tunelskog pećinskog sistema fluvio-kraškog tipa. Pećinski sistem je razvijen u dva nivoa prohodnih kanala, i sa jednim stalno potopljenim nivoom podzemne kraške cirkulacije. Značajan je i kao stanište retkih i endemičnih vrsta životinja i insekata, naročito vrste zglavkara gujinog češlja, više vrsta slepih miševa, velikog potkovičara, malog potkovičara, dugoprstog večernjaka i fosilnih nalaza životinja iz pleistocena i holocena”, navodi se na portalu Zavoda za zaštitu prirode Srbije .

Reč je o pećini koja je okružena netaknutom prirodom. Prema pisanju pojedinih medija u ovoj pećini pronađena je do sada najbolje očuvana u Srbiji lobanja pećinskog lava, ali i ostaci pećinskog medveda i kabaloidnog konja. Sa ostalim pećinama u okolini čini jedinstveni pećinski sistem.

Od 1955. godine pećinski sistem Samar je zaštićen Rešenjem Zavoda za zaštitu prirode.

Foto: Zavod za zaštitu prirode Srbije

Drugo novo zaštićeno prirodno dobro je Spomenik prirode „Tupižnička ledenica” koji se nalazi na teritoriji opštine Knjaževac, odnosno KO Koželj, ukupne površine 1 ha 23a 89 m², i svrstan je u I kategoriju zaštićenog područja nacionalnog, odnosno izuzetnog značaja.

Tupižnička ledenica je kraška jama na južnom delu planine Tupižnice u jugoistočnoj Srbiji. Spomenik prirode „Tupižnička ledenica” stavlja se pod zaštitu radi očuvanja reprezentativnih geomorfoloških, geoloških, hidrogeografskih i bioloških vrednosti kraške jame kao speleološkog objekta tipa statičke ledenice, kao i vrste skiofita, klasaste habulice (Actaea spicata), zdravca (Geranium macrorrhizum) i zečje soce (Oxalis acetosella), mahovine, jetrenjače (Marchantiapolymorpha) i vrste zglavkara, gujinog češlja (Haasea guidononveilleri)”, navodi se na portalu Zavoda za zaštitu prirode Srbije.

Foto: Zavod za zaštitu prirode Srbije

Na području Spomenika prirode „Pećinski sistem Samar” i „Tupižnička ledenica” ustanovljen je režim zaštite II stepena. Spomenici prirode povereni su na upravljanje Javnom preduzeću „Srbijašumeˮ.

Podzemno jezero kod Pećinskog sistema Samar. Foto: Aleksandra Veljković

Na zvaničnom portalu Zavoda za zaštitu Srbije navodi se da je na osnovu Studija zaštite za Pećinski sistem Samar i Tupižničku ledenicu Zavoda za zaštitu prirode Srbije i predloga Uredbe Ministarstva za zaštitu životne sredine, Vlada Republike Srbije donela je Uredbu o proglašenju Spomenika prirode „Pećinski sistem Samar“ i Spomenik prirode „Tupižnička ledenica“ (na osnovu člana 41a stav 2. Zakona o zaštiti prirode, ,,Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10 – ispravka, 14/16 i 95/18 –dr. zakon, i člana 42. stav 1. Zakona o Vladi ,,Službeni glasnik RS”, br. 55/05, 71/05 – ispravka, 101/07, 65/08, 16/11, 68/12 – US, 72/12, 7/14 – US, 44/14 i 30/18 – dr. zakon).