Elodija Loton Mijatović: Borkinja za prava žena i sve „Druge“

Na današnji dan, pre 110 godina umrla je britanska publicistkinja i prevodilac Elodija Loton Mijatović (engl. Elodie Lawton Mijatović, 1825 — 13. decembar 1908). Bila je supruga srpskog diplomate i državnika Čedomilja Mijatovića, navodi Vikipedija.

Bila je jedna od retkih žena sa jasnim i čvrstim stavovima i ciljevima. Borila se za prava crnaca, a upamćena je po prevođenju srpskih knjiga na engleski jezik i obratno.

Grafika: Digitalna biblioteka Kalifornijskog univerziteta – Naslovnica prevoda srpskih bajki na engleski u prevodu Elodije Loton Mijatović
izvor: ttps://www.011info.com/bilo-jednom-u-beogradu/elodija-loton-mijatovic-engleskinja-koja-se-zalagala-za-srpsku-stvar

Lotonova je početkom druge polovine 19. veka živela u Bostonu gde je učestvovala radu abolicionističkog pokreta koji se zalagao za ukidanje ropstva u SAD. U Americi je objavila više knjiga; pesme, romane, priče… Po povratku iz Amerike nastanila se u Lajpcigu, gde je na jednom „soareu“ kod knjižara Brokhauzena upoznala Čedomilja. Javljaju se Elodija (Engleskinja u Lajpcigu) i Čedomolj (slušatelj komercijalnih nauka) 1864. godine kao pretplatnici knjige epskih pesama u obližnjem Frajbergu.[2] Za Mijatovića se udala godinu dana kasnije – 1864. kada su se venčali u tamošnjoj ruskoj pravoslavnoj crkvi.Supružnici su u prvo vreme su živeli u Beogradu, a kasnije u Londonu”, navodi Vikipedija.

Bila je feministkinja, koja se borila za prava žena. Jedna je od osnivača beogradskog Udruženja žena, počasni član Dobrotvornih zadruga i saveza Srpkinja koje su objavljivale radove u magazinu „Ženski svet“.

Grafika: „Žena i svet“, 1925. – Elodija nije doživela da vidi prvi broj magazina, ali njene ideje su uspešno prenosile generacije žena posle nje.
Izvor: https://www.011info.com/bilo-jednom-u-beogradu/elodija-loton-mijatovic-engleskinja-koja-se-zalagala-za-srpsku-stvar

Kada je naučila srpki jezik, počela je da prevodi knjige. Prva knjiga koju je prevela je pod naslovom „Nešto o nezi bolesnika“ (od Najtingelove) izašla je 1865. godine. Bavila se prevođenjem sa engleskog na srpski jezik (priče Fulertona i Dikensa) i objavila je nekoliko knjiga o Srbiji na engleskom jeziku.

Uz muža istomišljenika se intenzivno bavi srpskom istorijom. Pomagala je suprugu nalaženjem adekvatne literature na stranim jezicima po evropskim bibliotekama. Objavljivanjem knjige o svom trošku The History of Modern Serbia (London: William Tweedie, 1872) Elodija Loton je postala prva žena koja je napisala delo o srpskoj istoriji[5]. Sarađivala je sa više britanskih listova, poput „Tajmsa“, kojima šalje dopise. U Srbiji je dobila nekoliko odlikovanja. Kraljica Natalija joj za društveni angažman dodeljuje Zlatnu medalju, pored Crvenog krsta. Za književni rad kralj Milan Obrenović je odlikuje oficirskim Krstom Sv. Save, a kralj Aleksandar Obrenović daje komanderskim ordenom Takovskog krsta. Turski sultan je odlikovao supružnike Mijatoviće; njoj je pripala lenta Ordena Šefakata..Prevodila je srpske narodne epske pesme kosovskog ciklusa na engleski jezik i pokušala je da ih uklopi u jednu dužu celinu: Kossovo: an Attempt to bring Serbian National Songs, about the Fall of the Serbian Empire at the Battle of Kosovo, into one Poem (London: W. Isbister, 1881).”, navodi se na Vikipediji.

Izbor prevedenih srpskih narodnih bajki i pripovedaka objavila je u Serbian Folk-lore: Popular Tales (London: W. Isbister & Co, 1874).

Pre tri godine, tačnije 2015.godine  Njegovo Kraljevsko Visočanstvo Prestolonaslednik Aleksandar u pratnji NJ.K.V. Princeze Katarine otkrio je  spomen ploču koja je svedočanstvo da su na adresi  Kneza Miloša na broju tri  vili živele važne ličnosti srpske istorije koje su u vreme Kralja Milana Obrenovića i Kralja Petra I Karađorđevića (pradede Prestolonaslednika Aleksandra) dale značajan doprinos razvoju Srbije.